خسوف 19 آذر و كیفیت نماز آیات از نظر رهبر انقلاب
ماهگرفتگی، پدیدهای طبیعی است كه هر از چندگاهی در آسمان قابل مشاهده است. زمانی كه زمین بین خورشید و ماه قرار میگیرد، سایهی زمین به صورت مخروطی در فضا كشیده میشود؛ در این هنگام، وقتی كه ماه در مسیر گردش به دور زمین وارد این مخروط سایه میشود، دیگر نور خورشید به آن نمیتابد و سطح ماه تیره و تاریك میشود. در این هنگام بیشترین نیروی جزر و مدی به زمین وارد میشود و حتی احتمال وقوع زلزله در مناطقی كه پوستهی زمین ضعیف باشد نیز وجود دارد؛ اما ماهگرفتگی آذر ماه امسال در ایران چگونه اتفاق میافتد و از نظر شرعی چه وظایفی بر عهدهی مسلمانان خواهد بود؟
پاسخ به این سؤالات را در دو گفتوگوی كوتاه با دو كارشناس حوزههای نجوم و احكام بررسی میكنیم:
دبیر كمیتهی علمی ستاد استهلال دفتر رهبر معظم انقلاب دربارهی پهنهی ماهگرفتگی امروز شنبه 19 آذر ماه میگوید: همزمان با غروب خورشید و طلوع ماه در آسمان كشورمان، ماهگرفتگی در تمامی شهرها آغاز خواهد شد و گرفت كامل در تمامی مناطق ایران قابل مشاهده است.
مهندس سید قاسم رستمی جزئیات این ماهگرفتگی را نیز اینگونه شرح میدهد: شهر سرخس در شمال شرقی كشورمان در ساعت 16:17 شاهد شروع ماهگرفتگی خواهد بود، ماه در تهران در ساعت 16:50 با 45 درصد گرفت در سطح آن طلوع خواهد كرد و در ساعت 17:12 در اهواز با 83 درصد گرفت ظاهر خواهد شد و در ساعت 19:45، ماهگرفتی در این شهر به صورت كامل به پایان میرسد و گرفت در ایران تمام خواهد شد.
بهگفتهی مهندس قاسمی، گرفتِ كامل ماه در تهران ساعت 17:40 تا 18:30 اتفاق میافتد.
اما شریعت مقدس اسلام، با وقوع پدیدهی ماهگرفتگی، وظایفی را برعهدهی مسلمانان قرار داده است؛ عضو دفتر استفتائات حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای فتاوای معظمله دراینباره را اینگونه شرح میدهد: با وقوع ماهگرفتگی، انجام فریضهی نماز آیات بر مسلمانان واجب میشود و مسلمانان از زمان شروع ماهگرفتگی در شهر خود تا قبل از زمان بازشدن كامل ماه میتوانند این نماز را به جا بیاورند. بنابراین جایز نیست كسی عمداً این نماز را تا زمان بازشدن كامل ماه به تأخیر بیندازد و حتی احتیاط آن است كه قبل از شروع بازشدن ماه از «گرفتِ كامل»، این نماز خوانده شود. اقامهی این نماز از شروع «گرفتِ جزئی» تا قبل از پایان گرفت كامل، به نیت «ادا» و با شروع بازشدن ماه تا پایان «گرفتِ جزئی» به نیت «مافیالذمه» باید انجام بشود و در صورتی كه به هر دلیلی كسی این نماز را تا پایان ماهگرفتگی نخواند، پس از پایان آن باید قضای نماز را به جای بیاورد.
س 711: نماز آيات چيست و علت شرعى وجوب آن کدام است؟
ج: نماز آيات دو رکعت است که هر رکعت آن پنج رکوع و دو سجده دارد و اسباب شرعى وجوب آن عبارت است از: کسوف خورشيد و خسوف ماه، اگر چه مقدار کمى از آنها گرفته شود؛ زلزله و هر حادثه غيرعادى که باعث ترس بيشتر مردم شود مانند بادهاى سياه يا سرخ و يا زرد که غيرعادى باشند؛ تاريکى شديد، فرو رفتن زمين و ريختن کوه، صيحه آسمانى و آتشى که گاهى در آسمان ظاهر مىشود. در غير از کسوف و خسوف و زلزله، بايد آن حادثه موجب ترس و وحشت بيشتر مردم شود، و حادثهاى که ترس آور نباشد و يا موجب ترس و وحشت افراد نادرى گردد، اعتبار ندارد.
س 712: نماز آيات چگونه بايد خوانده شود؟
صورت اول: بعد از نيت و تکبيرة الاحرام، حمد و سوره خوانده شود و به رکوع برود، سپس سر از رکوع برداشته و دوباره حمد و سوره را بخواند و به رکوع رود و باز سر از رکوع بردارد و حمد و سوره بخواند و به رکوع رود و سپس سر از رکوع بردارد و همين طور ادامه دهد تا يک رکعت پنج رکوعى که قبل از هر رکوعى حمد و سوره خوانده است انجام دهد، سپس به سجده رفته و دو سجده نمايد و بعد براى رکعت دوم قيام کند و مانند رکعت اول انجام دهد و دو سجده را بجا آورد و بعد از آن تشهد بخواند و سلام دهد.
صورت دوم: بعد از نيت و تکبيرةالاحرام، حمد و يک آيه (البته احتساب بسمالله به عنوان يک آيه خلاف احتياط است) از سورهاى را قرائت کرده و رکوع کند، سپس سر از رکوع بردارد و آيه ديگرى از آن سوره را بخواند و به رکوع رود، و بعد سر از رکوع برداشته و آيه ديگرى از همان سوره را قرائت نمايد و همين طور تا رکوع پنجم ادامه دهد تا سورهاى که پيش از هر رکوع، يک آيه از آن را قرائت کرده، قبل از رکوع آخر تمام شود. سپس رکوع پنجم را بجا آورد و به سجده رود، و پس از اتمام دو سجده، براى رکعت دوم قيام نمايد و حمد و آيهاى از يک سوره را بخواند و به رکوع برود و همين طور مانند رکعت اول ادامه دهد تا تشهد بخواند و سلام دهد و چنانچه بخواهد براى هر رکوعى به يک آيه از سورهاى اکتفا کند، نبايد سوره حمد را بيش از يک مرتبه در اول آن رکعت بخواند.
صورت سوم: يکى از رکعتها را به يکى از دو صورت و رکعت ديگر را به نحو ديگر بجا آورد.
صورت چهارم: سورهاى را که آيهاى از آن را در قيام پيش از رکوع اول خوانده، در قيام پيش از رکوع دوم يا سوم يا چهارم تکميل نمايد، که در اين صورت واجب است بعد از سر برداشتن از رکوع، سوره حمد را در قيام بعدى اعاده نموده و يک سوره يا آيهاى از آن را اگر پيش از رکوع سوم يا چهارم است، قرائت کند، و در اين صورت واجب است که آن سوره را تا قبل از رکوع پنجم به آخر برساند.
س 713: آيا وجوب نماز آيات اختصاص به کسانى دارد که در شهر وقوع حادثه هستند و يا شامل همه مکلفينى که از آن مطلع شدهاند هرچند در آن شهر نباشند نيز مىشود؟
ج: وجوب آن مختص کسانى است که در شهر وقوع حادثه هستند و کسى هم که در شهر متصل به شهرى که حادثه در آن رخ داده، بهطورى که مانند يک شهر محسوب شوند، زندگى مىکند، حکم آنها را دارد.
س 714: اگر شخصى هنگام وقوع زلزله بيهوش باشد و بعد از وقوع آن به هوش آيد، آيا نماز آيات بر او واجب است؟
ج: اگر علم به وقوع زلزله پيدا نکند تا اينکه زمان متصل به وقت وقوع آن بگذرد، خواندن نماز آيات واجب نيست، اگرچه احتياط آن است که بجا آورد.
س 715: بعد از وقوع زلزله در منطقهاى، غالباً در مدت کمى دهها پس لرزه رخ مىدهد، حکم نماز آيات در اين موارد چيست؟
ج: هر زلزلهاى، چه شديد و چه خفيف، اگر زلزله مستقلى محسوب شود، نماز آيات جداگانهاى دارد.
با یاری خداوند متعال از بسیج وبسیجی می گویم که مظلومان تاریخند همان شیران روز وزاهدان شب مردانی بی ادعا ومطیع رهبر ازمال دنیا فقط عشق را انتخاب کرده اند آنهم عشقی ناب که عشق به ولایت است